مقدمه‌ای بر مدیریت ریسک‌عملیاتی

مقدمه‌ای بر مدیریت ریسک عملیاتی

مدیریت ریسک عملیاتی، یک جنبه حیاتی از شیوه‌های کسب‌و‌کار نوین است که بر شناسایی، ارزیابی و کاهش ریسک‌های مرتبط با عملیات روزانه سازمان تمرکز دارد.

مدیریت ریسک عملیاتی، فقط در مورد جلوگیری از نتایج منفی نیست، بلکه شامل شناخت و سرمایه‌گذاری بر روی نتایج مثبت بالقوه‌ای است که ممکن است از عدم‌قطعیت‌ و سایر احتمالات در عملیات ناشی شود.

ریسک عملیاتی دارای چهار بعد کلیدی است : دارایی‌های فیزیکی، افراد، فرآیندهای سازمانی و فناوری.

ریسک عملیات، ذاتاً فعّالیت‌های روزمره و ارائه خدمات یک شرکت است که بر نحوه مدیریت دارایی‌های فیزیکی، نحوه انجام وظایف افراد، نحوه اجرای فرآیندها و نحوه استفاده از فناوری تأثیر می‌گذارد.

هدف مدیریت ریسک، حمایت از تصمیم‌گیری و یافتن بهترین گزینه‌ها و راه‌حل‌های ممکن برای شرکت با توجه به زمینه، توانایی سازمانی و ظرفیت مالی آن است.

تصمیم‌گیری در شرایط عدم‌قطعیّت، یکی دیگر از جنبه‌های مهم مدیریت ریسک عملیاتی است. چالش در پیمایش این عدم‌قطعیت‌ها برای محافظت از سازمان در برابر ضررهای احتمالی و همچنین استفاده از فرصت‌هایی است که ممکن‌است از خطرات به‌خوبی مدیریت‌شده، ناشی شود.

یکی از جنبه‌های حیاتی مدیریت ریسک عملیاتی، یکپارچگی آن با سیستم‌های فراگیر سازمانی است که رویکردی ساختاریافته برای مدیریت همه ریسک‌ها ارائه می‌دهد و در عین حال از تصمیم‌گیری آگاهانه و همسویی راهبردی در کل شرکت، پشتیبانی می‌کند.
مدیریت ریسک و مکانیسم‌های کنترل داخلی باید در تمام حوزه‌های ریسک مربوطه ایجاد شوند، نه فقط آنهایی که به‌طور سنتی با عملیات اجرایی شرکت مرتبط هستند. مشخصات ریسک عملیاتی یک سازمان باید در چارچوب انتخاب‌ها و اولویت‌های راهبردی و کلّی در نظر گرفته شود.

این دیدگاه و رویکرد جامع، امکان تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر را فراهم می‌کند؛ زیرا نحوه تعامل ریسک‌های عملیاتی و تأثیر بر انواع دیگر ریسک‌های سازمان را در نظر می‌گیرد و تضمین می‌کند که ریسک‌های عملیاتی به صورت جداگانه دیده نشده و به‌عنوان بخشی از یک بسته بزرگتری از ریسک و در کلّ مجموعه سازمانی دیده می‌شوند.

مالی، مدیریت مالی، ریسک عملیاتی، مدیریت ریسک, operational risk, risk management

مقدمه‌ای بر مدیریت ریسک‌عملیاتی بیشتر بخوانید »

شش سیگما

شش سیگما – 6-sigma

نمودار شش سیگما (6-Sigma) که در آن سطح سیگما، تعداد خطاها در هر میلیون فرصت، درصد معیوب، درصد بدون خطا (بازده)، Cpk کوتاه‌مدت و بلندمدت و سطح رقابتی مشخص شده‌، در حوزه‌های مختلف بویژه مهندسی صنایع دارای کاربرد فراوانی است.

نمودار شش سیگما به طور کلی نشان می‌دهد که با افزایش سطح سیگما، میزان خطا کاهش یافته و بازدهی بدون خطا افزایش می‌یابد و نشان‌دهنده بهبود کیفیت و قابلیت فرآیند است.

توضیح اجزای مختلف این نمودار به شرح زیر است:

 محورهای افقی

محور افقی نشان‌دهنده توزیع نرمال فرآیند است که بر اساس انحراف استاندارد (σ)از میانگین (μ)تقسیم‌بندی شده است.

محدوده بین σ۱- تا σ۱+ شامل 68.26% از کل داده‌ها است.

محدوده بین σ۲- تا σ۲+ شامل 95.44% از کل داده‌ها است.

محدوده بین σ۳- تا σ۳+ شامل 99.72% از کل داده‌ها است.

 جدول مرکز نمودار

تعداد خطاها در هر میلیون فرصت : DPMO

درصد معیوب : Defective %

درصد بدون‌خطا (بازده) : Defect-free (Yield%)

شاخص قابلیت فرآیند کوتاه‌مدت : Short-term Cpk

شاخص قابلیت فرآیند بلندمدت : Long-term Cpk

سطح رقابتی : Competitive Level

آمار، مهندسی صنایع، مالی، مدیریت مالی، مدیریت مالی، ریسک مالی، شش سیگما

شش سیگما بیشتر بخوانید »

گواهینامه‌های مالی

گواهینامه‌های مهم مالی

ردیف

نام گواهینامه

عنوان

صادر کننده

مهارت‌ها

۱

CPA

حسابدار رسمی

هیئت‌های محلی حسابداری

تخصص در حسابداری، تهیه مالیات و برنامه‌ریزی مالی

۲

CMA

حسابدار مدیریت خبره

موسسه حسابداران مدیریت

(IMA)

حسابداری مدیریت، برنامه‌ریزی، تجزیه و تحلیل، کنترل و پشتیبانی‌تصمیم

۳

CFA

تحلیلگر مالی خبره

موسسه تحلیلگر مالی خبره

تجزیه و تحلیل سرمایه‌گذاری، ارزش‌گذاری و مدیریت پورتفولیو

۴

FMVA

تحلیلگر مدلسازی و ارزش‌گذاری مالی

موسسه مالی شرکت

(CFI)

مدل‌سازی مالی، ارزش‌گذاری و تجزیه و تحلیل

۵

FRM

مدیر ریسک مالی

انجمن جهانی متخصصان

ریسک

(GARP)

مهارت در شناسایی، ارزیابی و مدیریت ریسک مالی

۶

FPAC

دارای گواهی FP&A حرفه‌ای شرکتی

انجمن متخصصان مالی

(AFP)

برنامه‌ریزی و تجزیه و تحلیل مالی، بودجه‌بندی، پیش‌بینی و پشتیبانی‌تصمیم

۷

CA

حسابدار خبره

موسسه محلی حسابداران خبره

حسابداری مالی، مالیاتی و حسابرسی

۸

ACCA

حسابدار خبره

انجمن حسابداران خبره

مدیریت مالی، مالیات و حسابرسی

۹

CIA

حسابرس داخلی خبره

موسسه حسابرسان داخلی

(IIA)

حسابرسی داخلی، مدیریت ریسک و کنترل

۱۰

CTP

خبره خزانه‌داری حرفه‌ای

انجمن متخصصان مالی

(AFP)

مدیریت عملیات خزانه شرکت، مدیریت وجوه نقد و ریسک

مالی، مدیریت مالی، مدیریت مالیّ حسابرسی، ریسک مالی

گواهینامه‌های مالی بیشتر بخوانید »

مدیریت یکپارچه ریسک – COSO ERM

مدیریت یکپارچه ریسک – COSO ERM

چارچوب مدیریت یکپارچه ریسک کوزو، یک رویکرد ساختاریافته برای مدیریت ریسک‌های انطباق با ادغام برنامه‌های انطباق و اخلاق(C&E) با مدیریت ریسک سازمانی را ارائه می‌دهد.

این چارچوب به سازمان‌ها کمک می‌کند تا ضمن کاهش خطرات مرتبط با تخلفات قانونی و اخلاقی، ارزش ایجاد کنند و در نتیجه حاکمیت کلّی و یکپارچگی عملیاتی را افزایش دهند.

 چارچوب مدیریت یکپارچه ریسک کوزو شامل۲۰ اصل است که در پنج بخش سازماندهی شده است.

این اصول، سازمان‌ها را در تعبیه مدیریت ریسک مؤثر در سراسر عملیات خود راهنمایی می‌کند و همسویی و عملکرد استراتژیک را ارتقاء می‌دهد.


الف – حاکمیت و فرهنگ

۱- فرهنگ سازمانی : فرهنگی را ایجاد می‌کند که از مدیریت ریسک پشتیبانی می‌کند.

۲- ساختار حاکمیت : نقش‌ها و مسئولیت‌های مدیریت ریسک را تعریف می‌کند.

۳- ارزیابی منابع : اطمینان حاصل می‌کند که منابع با اهداف مدیریت ریسک هماهنگ هستند.


ب – استراتژی و تعیین هدف

۴- همسویی با استراتژی : مدیریت ریسک را با اهداف استراتژیک ادغام می‌کند.

۵- اشتهای ریسک : سطح ریسکی را که سازمان مایل به پذیرش آن است، تعریف می‌کند.

۶- تدوین اهداف : اهداف روشن و قابل اندازه‌گیری را تعیین می‌کند.


ج – عملکرد

۷- شناسایی ریسک : خطراتی را که می‌توانند بر اهداف تأثیر بگذارند، شناسایی می‌کند.

۸- ارزیابی ریسک : ریسک‌ها را برای اولویت‌بندی پاسخ‌ها ارزیابی می‌کند.

۹- پاسخ به ریسک : استراتژی‌هایی را برای کاهش خطرات توسعه می‌دهد.


د – بررسی و بازنگری

۱۰- نظارت بر عملکرد : به‌طور مداوم اثربخشی مدیریت ریسک را کنترل می‌کند.

۱۱- سازگاری با تغییر : فرآیندها را بر اساس تغییرات در محیط ریسک تنظیم می‌کند.


هـ – اطلاعات، ارتباطات و گزارش

۱۲- جریان اطلاعات : اطمینان حاصل می‌کند که اطلاعات به موقع و مرتبط به اشتراک گذاشته می‌شود.

۱۳- مشارکت ذی‌نفعان : ذی‌نفعان را در فرآیند مدیریت ریسک درگیر می‌کند.

۱۴- چگونگی گزارش‌دهی : ساختارهای گزارش‌دهی واضحی را برای اطلاعات ریسک ایجاد می‌کند.

۱۵- یکپارچگی در سراسر بخش‌ها : همکاری بین بخش‌ها را ارتقا می‌دهد.

۱۶- بهبود مستمر : افزایش مداوم شیوه‌های مدیریت ریسک را تشویق می‌کند.

۱۷- آموزش و آگاهی : آموزش‌هایی را برای افزایش درک خطرات ارائه می‌دهد.

۱۸- استفاده از فنّاوری : از فنّاوری برای مدیریت ریسک مؤثر استفاده می‌کند.

۱۹- انطباق با مقررات : پایبندی به الزامات قانونی و نظارتی را تضمین می‌کند.

۲۰- رفتار اخلاقی : رفتار اخلاقی را در شیوه‌های مدیریت ریسک ارتقا می‌دهد.

مدیریت ریسک، حسابرسی، مدیریت ریسک، کمیته ریسک، مدیریت یکپارچه ریسک، coso، کوزو

مدیریت یکپارچه ریسک – COSO ERM بیشتر بخوانید »

اهم وظایف کمیته ریسک

اهم وظایف کمیته ریسک

۱-تهیه برنامه جامع ریسک شرکت

۲-تهیه کاربرگ‌های گزارش‌گیری ریسک

۳-تعیین متولی جمع‌آوری مستندات ریسک واحدهای مختلف

۴-تعیین مسئول جمع‌آوری اطلاعات هر واحد

۵-مذاکره مسئول جمع‌آوری اطلاعات واحد با مدیران و پرسنل مختلف

۶-جمع‌آوری اطلاعات واحدها توسط مسئول مربوطه و قراردادن در اختیار متولی جمع‌آوری مستندات ریسک

۷-دسته‌بندی، پالایش اطلاعات، رتبه‌بندی ریسک‌ها

۸-ارائه مستندات به مدیر ریسک شرکت و تهیه گزارش نهایی توسط مدیر ریسک و ارائه راهکارهای لازم برای مدیریت ریسک

۹-ارائه گزارش نهایی به کمیته ریسک و اخذ نظرات ایشان و تصمیم‌گیری مدیریت ریسک توسط کمیته

۱۰-پایش و به‌روزرسانی مستمر ریسک‌های
شناسایی واحدها توسط مسئول جمع‌آوری ریسک هر واحد

۱۱-ارائه آخرین وضعیت ریسک شرکت به کمیته‌حسابرسی

۱۲-تکرار چرخه فوق از بند ۶ تا بند
۱۱

مدیریت ریسک، مالی، حسابرسی، حسابرسی داخلی، مدیریت ریسک، کمیته ریسک

اهم وظایف کمیته ریسک بیشتر بخوانید »

پیمایش به بالا